Familie Mendel- Stibbe

De leden van deze familie, dat tot hun deportatie woonde aan de Brinkgreverweg 31a (nu nr. 39)  waren:

Het gezin Mendel is in 1935 in Deventer komen wonen en vanaf 1939 woonde het gezin aan de Brinkgreverweg 31a.

Walter Max is geboren in 1912 in Schüttorf in Duitsland. Hij is in 1934 getrouwd met Bep Stibbe, geboren in 1914 in Zwolle. In Zwolle is ook hun zoon Eduard geboren in 1934. Het gezin stond geregistreerd als vreemdelingen, omdat ze officieel Duits-Joodse vluchtelingen waren. 




De vader van Walter Max, Eduard Mendel, was veehandelaar. De ouders van Walter Max zijn vermoord in Sobibor in 1943.
De broer van Bep, Berend Stibbe, had op de hoek Brinkgreverweg-Schoutenweg een boekhandel en leesbibliotheek. Zijn zwager Walter Max Mendel, hielp Berend in de winkel mee. Vanaf 1940 gingen zij ook boven de winkel wonen toen het gezin van Berend naar Amsterdam is verhuisd.

Echter Berend is in maart 1941 veroordeeld tot een boete van 15 gulden omdat hij zijn zwager de boekhandel liet runnen terwijl die geen vergunning daarvoor had. 

Zoon Eduard zat in 1940 op de Brinkpoortschool en moest vanaf september 1941 naar een speciale joodse lagere school met alleen joodse leerlingen. Dit was één van de anti-joodse maatregelen.

In november 1942 kwam er een arrestatiebevel voor het gezin Mendel. Ze kregen echter uitstel vanwege een bericht van dokter Koster waarin deze aangeeft dat Walter Max geopereerd is en nog niet in staat is om te voet lange afstanden af te leggen. Eind december 1942 is het gezin Mendel verhuisd naar Amsterdam, waar ze bij een tante van Bep hebben ingewoond.

Uiteindelijk zijn ze op 25 maart 1943 opgepakt en naar kamp Westerbork gebracht. Vijf dagen later ging het gezin op transport naar Auschwitz waar ze bij aankomst zijn vergast.

Johan de Graaf, een overbuurjongen van de Brinkgreverweg, die nu op nummer 102 woont, was goed bevriend met Eduard, die net zo oud was als hij. De vader van Johan had onderduikadres voor het gezin geregeld, maar dat wilden ze niet. Ook hebben ze aangeboden om alleen Eduard in hun huis op te nemen, echter ook dit sloegen de ouders af. De vader van Johan heeft ze ook nog een keer bezocht in Amsterdam.

De broer van Bep, Berend Stibbe, is omgekomen in februari 1945 in Zeist, toen hij tijdens zijn onderduik op de fiets eten ging ophalen. Er kwam een geallieerd vliegtuig over die een bom liet vallen en Berend raakte met een granaatscherf in zijn hoofd.

De weduwe van Berend, Jet Stibbe-van Gelderen, heeft na de oorlog de boekhandel Stibbe voortgezet in de Vleeshouwerstraat tot 1968. Het logo is van omstreeks 1960.

In 2018 heeft het Etty Hillesum Centrum in de voormalige boekhandel Stibbe op de Brinkgreverweg-hoek Schoutenweg, nu meubelstoffeerderij Yavuz, Open Joodse Huizen georganiseerd. Daar werd het verhaal verteld van het gezin Mendel en Stibbe door dochter Hennie Mesritz-Stibbe, die het gezin Mendel nog goed gekend heeft en daar gewoond had tot 1940. Ook de weduwe van Johan de Graaf was daarbij aanwezig. Na de oorlog was dit pand lange tijd een Spar-filiaal.

© Lex Rutgers (EHC)