Familie Gosschalk

De leden van deze familie, die tot hun deportatie woonden aan de Grote Poot 6, 8 en 10 waren:

Vanaf ongeveer 1885 woonde de slagersfamilie Gosschalk hier. Dit pand is uit 1927. Het vorige pand met klokgevel is daarvoor gesloopt. Boven woonde de zoon van de oprichter van de slagerij, Barend Gosschalk met zijn gezin en zus Saartje (op de foto links omstreeks 1933) en rechts van de slagerij woonde zijn broer David met zijn vrouw Klaartje.

Hun vader Isaak Gosschalk, overleden in 1902, was getrouwd met Fronica Cohen. Zij is overleden in 1937 en woonde tot haar overlijden ook hierboven. Isaak en Fronica kregen 8 kinderen, waaronder Barend, David en Saartje, die hier bleven wonen.
Op de foto rechts is koningin Wilhelmina op bezoek voor het pand van de slagerij in 1901.

Barend en David hebben de kosjere slagerij samen met hun moeder voortgezet na het overlijden Isaak onder de naam Wed. I. Gosschalk. Hiernaast een advertentie uit 1933.

Barend is getrouwd met Esther Elisa Stern (op de foto in 1933) en zij kregen 3 kinderen, Regina in 1929, Izaak, die ook wel Broertje werd genoemd,  in 1931 en Max in 1932. De foto's van de kinderen zijn van 1942.

David is getrouwd in 1910 met Doortje van Engel, geboren in 1876 in Deventer. Doortje was de dochter van Marcus van Engel, die ook een Joodse slagerij had in de Grote Overstraat. Doortje overleed al in 1932 waarna  David opnieuw is getrouwd met Klaartje de Vries. Het echtpaar had geen kinderen.

De kinderen van Barend Gosschalk zaten op de Montessorischool. Vanaf september 1941 moesten zij naar een speciale Joodse lagere school in de Assenstraat als maatregel van de bezetter. Zijn oudste dochter Regina ging naar het Joods Lyceum in Zwolle met een reisvergunning.

De slagerij werd in november 1941 geliquideerd. Vanaf dat moment hadden Barend en David geen werk en geen inkomen meer.

In september 1942 vierde de Joodse gemeenschap nog Joods nieuwjaar (Rosj Hasjana) waar een groepsfoto van 22 kinderen is gemaakt op de binnenplaats van de synagoge. Daar staat de oudste zoon van Barend en Esther Gosschalk, Isaäc, ook op.

Een buurjongen van Isaäc, Ben Zeillemaker, speelde wel met Isaac. De Jodenster was al ingevoerd en toen voetbalden de jongens op het plein voor de slagerij. Isaäc had zijn jasje uitgedaan, waar de ster op zat. Toen klopte vader Barend op het raam dat hij onmiddellijk zijn jasje weer aan moest doen. Later zei Isaäc dat ze gingen verhuizen.

David Gosschalk is na zijn tweede huwelijk met Klaartje de Vries in 1936 in het huis rechts op nummer 6 naast de slagerij gaan wonen. Ook de zus van Klaartje, Jetje de Vries, is bij hen in komen wonen.

De  hele familie Gosschalk probeerde begin oktober 1942 nog te gaan onderduiken in Rijssen, vermoedelijk omdat ze een oproep kregen om naar Kamp Westerbork te gaan. Echter op 17 oktober zijn ze vanuit hun huis opgepakt. Buurjongen Ben was daar getuige van en keek er op een afstandje naar. Ook buurvrouw Schaap schreef daarover in haar oorlogsdagboek.

De hele familie werd naar Westerbork gebracht, waar ze 2 dagen daarna op transport gingen naar Auschwitz. Daar werden ze allemaal op de dag van aankomst, op 22 oktober 1942 vergast. Barend was 58 jaar, zijn vrouw Esther 48 jaar, dochter Regina 13 jaar, Isaac 11 jaar en Max 9 jaar. David 61 jaar, zijn vrouw Klaartje 51 jaar, haar zus Jetje 50 jaar en de zus van Barend en David, Saartje, was 63 jaar.

De slagerij is in 1944 weer in gebruik genomen door een andere eigenaar, de Slagerij Combinatie Zutphen die 6 slagerijen hadden, tot 1972. Daarna is alles verbouwd tot appartementen. De huidige bewoner in de voormalige slagerij, nu galerie en woonhuis van  Allard van Lenthe, heeft in 2014 het naambord Wed. I. Gosschalk geplaatst en de oorspronkelijke mezoeza  die op de deurpost bevestigd was, vervangen door een doorzichtige zodat je het stukje Hebreeuwse tekst kunt lezen. Een mezoeza is een kokertje waar een stukje tekst uit de Thora in zit, waarmee gelovige Joden het woord van God op hun deurpost schrijven en het huis gezegend is.

© Lex Rutgers (EHC)