Struikelstenen in Deventer

Willem Duim wagonleider2Op 20 april 1943 vertrok een trein vanuit Westerbork naar Sobibor.
In deze trein met 32 wagons werden 1166 joodse mensen naar Sobibor vervoerd, gemiddeld 35 mensen per wagon.
In deze trein zaten ook 11 joodse patiënten van Brinkgreven, die op 13 april 1943 op Brinkgreven werden opgehaald. Willem Duim, één van de elf patiënten, was volgens de transportlijst hiernaast "wagonleider" van wagon 8.

Per transport werd er een organisatie op touw gezet die alles in goede banen moest leiden. Iedere trein had een leider en een plaatsvervangend leider. Voor iedere wagon werd er een leider aangesteld en een Sanitäter (een hospitaalsoldaat).
De treinleider zit in wagon 24. Een afgesloten veewagon en dan de leiding over de hele trein hebben. Het slaat natuurlijk totaal nergens op.
Op deze manier leek het alsof de organisatie van de reis in goede handen was en de verzorging van de passagiers in orde. Immers het voorgespiegelde doel was tewerkstelling in het door Duitsland bezette Polen. Voor sommige transporten met veel kinderen werden er zelfs kinderverzorgsters aangesteld.

Zodra de trein was vertrokken, bleek dat niemand in de wagons over de middelen of de ruimte beschikte om zich te kunnen bekommeren om andermans welzijn.
Alle 1166 personen werden 23 april in Sobibir bij aankomst direkt vermoord.

Bron: De deportaties uit Nederland 1940-1945, Portretten uit de archieven.
Schrijvers: Guus Luijters, Raymond Schütz en Marten Jongman.
Foto: Oorlogsarchief Nederlandse Rode Kruis.

door Ita van Dijk, werkgroeplid

Dolf Winter met Alexander Maria en MordegaiVoor de plaatsing van de struikelstenen zoeken we naar nabestaanden, wanneer die niet bij ons bekend zijn. Maar het lukt niet altijd om die te vinden.
En dan begint het te kriebelen. Dat kan niet, mensen zonder nabestaanden, zonder ook maar íemand die met ze verbonden is, zonder dat ergens ook maar een snipper meer bekend is dan hun naam en geboortedatum.

Roos Winter MendelsIneens was er een heel gezin met zes kinderen waarvan geen nabestaanden te vinden waren. Het was de familie Winter aan de Sijzenbaan, waar we in 2017 8 struikelstenen voor gingen leggen. Weinig informatie over hen en geen enkele foto en gezicht. Nu, ruim een jaar nadat de stenen geplaatst zijn, blijken ze er toch te zijn. Een achternicht aan vaders kant en een nichtje van moeders kant hebben we opgespoord. En via hen nog meer familie. Langzaam maar zeker ontvouwt het leven van de familie Winter zich alsnog. Het eerste wat ik hoorde was dat ze zo gelukkig waren met elkaar. Ik kreeg meteen het beeld van een warm gezin.

En daarna volgden deze foto's. De enige die er nog zijn van Roos Winter - Mendels en van haar man Dolf Winter met hun drie oudste kinderen (Alexander, Mordegai en Maria). De foto met de kinderen zal rond 1934/35 gemaakt zijn.